Ngủ dậy bị trật cổ, sái cổ phải làm sao? Cách xử lý và phòng tránh

Ngủ dậy bị trật cổ (dân gian gọi là sái cổ, vẹo cổ, cứng cổ) thường là tình trạng co cứng cơ cổ do nằm sai tư thế lâu, gối quá cao hoặc quá thấp, hoặc bị gió lạnh. Phần lớn trường hợp đỡ dần sau vài ngày nếu nghỉ ngơi, chườm ấm và vận động nhẹ. Đau dữ dội, tê yếu tay hoặc sốt cần đi khám ngay.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế khám bệnh. Không tự nắn, bẻ cổ hoặc nhờ người không có chuyên môn "nắn trật" cổ.

Vì sao ngủ dậy bị trật cổ?

Trật cổ khi ngủ dậy hiếm khi là trật khớp thật. Đa số là cơ vùng cổ – vai bị căng, co cứng sau nhiều giờ giữ một tư thế không tự nhiên. Các nguyên nhân thường gặp:

Ngủ dậy bị trật cổ phải làm sao?

Khi ngủ dậy bị trật cổ mà không có dấu hiệu nguy hiểm, các bước chăm sóc tại nhà thường được khuyên là:

1. Nghỉ ngơi, tránh động tác xoay cổ đột ngột. Không cố bẻ cổ "cho kêu".
2. Chườm ấm vùng cổ vai khoảng 15–20 phút, vài lần mỗi ngày, để cơ thả lỏng. Không chườm quá nóng gây bỏng.
3. Vận động nhẹ trong giới hạn không đau: cúi – ngẩng chậm, nghiêng tai về phía vai, xoay đầu thật chậm.
4. Xoa bóp nhẹ vùng cơ vai gáy, không day ấn mạnh vào cột sống cổ.
5. Thuốc giảm đau: nếu cần, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để dùng đúng loại, đúng liều.

Phần lớn trường hợp trật cổ do tư thế ngủ đỡ rõ sau 2–3 ngày và khỏi trong khoảng một tuần.

Dấu hiệu trật cổ cần đi khám ngay

Trật cổ cần đi khám ngay khi có một trong các dấu hiệu:

• Đau sau tai nạn, té ngã hoặc va đập vùng đầu cổ
• Tê, yếu, mất cảm giác ở tay; đi lại loạng choạng
• Sốt, đau đầu dữ dội, buồn nôn, cứng gáy không cúi được cằm xuống ngực
• Đau không giảm sau khoảng một tuần, hoặc trật cổ tái đi tái lại nhiều lần

Người bị thoái hóa cột sống cổ hay thoát vị đĩa đệm cổ nên hỏi bác sĩ trước khi tự tập hay xoa bóp.

Chọn gối thế nào để hết bị trật cổ khi ngủ?

Gối đúng là gối giữ cho đầu, cổ và cột sống nằm thẳng một đường. Độ cao gối phụ thuộc tư thế ngủ:

Gối cao su lượn sóng kích thước 40x60cm có hai mức cao 10cm và 12cm trên cùng một gối, đổi chiều gối là đổi độ cao. Hướng dẫn chi tiết hơn có trong bài tư thế ngủ và cách chọn gối và gối công thái học là gì.

Nệm có làm ngủ dậy bị trật cổ không?

Nệm có thể góp phần gây trật cổ khi nệm quá mềm hoặc đã lún: vai và hông lún sâu, cổ và đầu bị lệch so với cột sống, gối dù đúng độ cao cũng không còn phù hợp. Ngược lại, nệm quá cứng với người nằm nghiêng khiến vai bị đẩy lên, cổ nghiêng lệch. Nệm nâng đỡ đều, cho vai lún vừa đủ giúp gối phát huy tác dụng:

• Natural: cao su thiên nhiên nguyên khối, đàn hồi, bảo hành 15 năm, từ 6.290.000₫.
• Latex Gold: foam êm nhưng nâng đỡ, giữ cột sống thẳng, bảo hành 12 năm, từ 2.440.000₫.

Nếu nệm đã lún thành vệt, xem bài nệm bị lún phải làm sao.

Tóm tắt

• Ngủ dậy bị trật cổ thường do co cứng cơ vì tư thế ngủ, gối sai độ cao, gió lạnh.
• Xử lý tại nhà: nghỉ ngơi, chườm ấm, vận động nhẹ, không tự bẻ hay nắn cổ.
• Đi khám ngay nếu đau sau chấn thương, tê yếu tay, sốt, cứng gáy hoặc không đỡ sau một tuần.
• Phòng tránh: gối đúng độ cao theo tư thế ngủ, nệm phẳng không lún, không ngủ gục.

Câu hỏi thường gặp

Trật cổ khi ngủ dậy bao lâu thì khỏi?

Trật cổ do tư thế ngủ thường đỡ rõ sau 2–3 ngày và khỏi trong khoảng một tuần. Nếu kéo dài hơn, hãy đi khám.

Bị trật cổ nên chườm nóng hay chườm lạnh?

Trật cổ do co cứng cơ thường được khuyên chườm ấm để cơ thả lỏng. Nếu bị đau sau va đập, hãy đi khám để được hướng dẫn cụ thể.

Hay bị trật cổ có phải do gối không?

Gối quá cao, quá thấp hoặc đã xẹp là nguyên nhân rất thường gặp. Nếu đã đổi gối mà vẫn hay bị, hãy kiểm tra nệm và đi khám để loại trừ bệnh lý cột sống cổ. Xem thêm ngủ dậy bị đau lưng, đau cổ gáy.