Ngủ dậy bị chuột rút bắp chân: nguyên nhân và cách xử lý nhanh

Chuột rút bắp chân lúc ngủ hoặc vừa ngủ dậy là tình trạng cơ co thắt đột ngột, gây đau và cứng bắp chân trong vài giây đến vài phút. Nguyên nhân thường gặp là cơ bị mỏi sau ngày vận động nhiều, uống ít nước, và bàn chân duỗi thẳng, mũi chân chúc xuống quá lâu khi ngủ. Đa số trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu bị thường xuyên hoặc kèm sưng, tê, yếu chân thì nên đi khám.

Vì sao hay bị chuột rút khi ngủ hoặc lúc vừa dậy?

Khi nằm, nhất là nằm sấp hoặc nằm ngửa với chăn đè lên mũi chân, bàn chân thường ở tư thế duỗi thẳng. Bắp chân lúc đó bị co ngắn trong nhiều giờ, và chỉ một cử động duỗi chân mạnh lúc trở mình hay lúc vươn vai buổi sáng cũng có thể làm cơ co thắt.

Một số yếu tố khiến chuột rút dễ xảy ra hơn:

• Cơ mỏi: đi bộ, đứng lâu, chơi thể thao nhiều trong ngày
• Uống ít nước, ra nhiều mồ hôi trong ngày nóng
• Ít vận động, ít giãn cơ: cơ bắp chân căng cứng
• Phòng lạnh, chân bị lạnh khi ngủ máy lạnh
• Mang thai, nhất là những tháng cuối
• Tuổi cao
• Một số bệnh lý hoặc thuốc đang dùng: chỉ bác sĩ mới xác định được

Bị chuột rút giữa đêm thì gỡ thế nào cho nhanh?

1. Kéo mũi chân về phía người: duỗi thẳng chân, dùng tay kéo các ngón chân hướng về đầu gối
2. Đứng dậy, dồn trọng lượng lên chân bị chuột rút, ấn gót xuống sàn
3. Xoa bóp nhẹ bắp chân theo chiều từ dưới lên
4. Chườm ấm nếu cơ vẫn còn căng sau khi hết cơn

Sau cơn chuột rút, bắp chân có thể còn hơi ê vài giờ, đây là chuyện thường gặp.

Nguyên nhân nào, khắc phục thế nào?

Tư thế ngủ và nệm có ảnh hưởng đến chuột rút không?

Tư thế ảnh hưởng rõ hơn nệm. Nằm sấp làm bàn chân duỗi thẳng suốt đêm, còn nằm nghiêng với đầu gối hơi co giúp bắp chân ở trạng thái thả lỏng hơn. Kẹp một chiếc gối ôm cao su giữa hai chân giúp giữ tư thế nghiêng ổn định, không bị xoắn hông. Bài nằm nghiêng bên nào tốt có thêm cách nằm nghiêng không mỏi vai.

Nệm không phải nguyên nhân chính gây chuột rút. Tuy vậy, nệm quá lún khiến bạn phải trở mình nhiều, hoặc nệm bí nóng làm ra mồ hôi nhiều, có thể khiến giấc ngủ kém đi. Nếu nệm nhà bạn đã võng giữa, hãy đọc bài bao lâu nên thay nệm để tự kiểm tra.

Làm gì để phòng chuột rút khi ngủ?

• Giãn cơ trước khi ngủ: đứng cách tường một bước, chống tay vào tường, một chân lùi ra sau, ấn gót xuống sàn, giữ 20–30 giây mỗi bên
• Uống đủ nước trong ngày, không dồn uống nhiều ngay trước khi ngủ để đỡ phải dậy đi vệ sinh
• Không nhét chăn quá chặt ở cuối giường, để bàn chân có chỗ thả lỏng
• Giữ chân đủ ấm khi ngủ máy lạnh
• Hạn chế ngồi lâu một chỗ trong ngày, đứng dậy đi lại sau mỗi giờ

Không nên tự mua thuốc hay thực phẩm bổ sung để trị chuột rút khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Khi nào chuột rút cần đi khám bác sĩ?

Hãy đi khám nếu:

• Chuột rút xảy ra hằng đêm hoặc nhiều lần mỗi tuần, làm mất ngủ
• Bắp chân sưng, đỏ, nóng hoặc đau kéo dài sau cơn chuột rút
• Kèm tê bì, yếu chân, hoặc teo cơ
• Bắt đầu bị sau khi dùng một loại thuốc mới

Tóm tắt

• Chuột rút bắp chân khi ngủ thường do cơ mỏi, thiếu nước, chân lạnh và mũi chân duỗi lâu
• Gỡ nhanh: kéo mũi chân về phía người, đứng dồn lực lên gót, xoa bóp nhẹ
• Phòng: giãn cơ bắp chân trước khi ngủ, uống đủ nước, không nhét chăn quá chặt
• Nằm nghiêng có gối kẹp giữa hai chân giúp bắp chân thả lỏng hơn
• Bị thường xuyên hoặc kèm sưng, tê, yếu chân: nên đi khám

Câu hỏi thường gặp

Ngủ dậy bị chuột rút có phải do thiếu canxi?

Không hẳn. Chuột rút có nhiều nguyên nhân, thường gặp nhất là cơ mỏi và thiếu nước. Việc có thiếu chất nào hay không cần bác sĩ khám và xét nghiệm, không nên tự đoán rồi tự bổ sung.

Bà bầu hay bị chuột rút khi ngủ phải làm sao?

Mẹ bầu có thể giãn cơ bắp chân nhẹ nhàng trước khi ngủ, nằm nghiêng có gối kẹp và hỏi bác sĩ sản khoa nếu bị thường xuyên. Xem thêm bài bà bầu nên nằm nệm gì.

Chuột rút và tê chân khi ngủ có giống nhau không?

Không. Chuột rút là cơ co cứng và đau; tê chân là cảm giác kiến bò, mất cảm giác, thường do đè ép lên dây thần kinh. Về tình trạng tê khi ngủ, bạn có thể đọc bài ngủ dậy bị tê tay.